Obiecałem, więc słowa dotrzymuje. Drugi, nieco krótszy od poprzedniego odcinek, ale nie mniej fascynujący/nudny (wybór i ocenę pozostawiam Wam). 50 niezapomnianych chwil futbolu, część 2. Zapraszam !

29. Sir Alex-wieczny-Ferguson
W tym punkcie nie będę się mądrzył i rozwodził, bo o klasie jego bohatera świadczą liczby. 25 lat pracy w jednym klubie, a w tym czasie - dwa zwycięstwa w Lidze Mistrzów, Puchar Zdobywców Pucharów, Superpuchar Europy, Puchar Interkontynentalny, Klubowe Mistrzostwo Świata. Na krajowym podwórku - 12 tytułów mistrza Anglii, 5 Pucharów Anglii, 4 wygrane w Pucharze Ligi, 10 razy Tarcza Dobroczynności. Sir Aleksie życzę jeszcze wielu lat pracy i sukcesów. I niech dociągnie Pan do 80-tki (żona Kathy na pewno o to zadba).

A co ! Niech będzie przynajmniej jeden constans w tym wiecznie zmieniającym się futbolowym świecie.

28. Gest dla frajerów ?
Pojęcie fair play, w świecie piłki nożnej, a także sportu w ogóle, mocno się zdewaluowało. Z boiska wieje coraz większym chamstwem i dążeniem do określonego celu za cenę oszustwa. Szczytne idee sprzed lat są coraz częściej krytykowane, zaś w niektórych kręgach odsyłane nawet do lamusa. Tak jest, chociażby z tzw. Gestem Garrinchy. W 1960 roku podczas meczu Botafogo-Flamengo, wybitny technik ruszył samotnie na bramkę przeciwnika. Kiedy spostrzegł kontuzjowanego rywala zatrzymał się i wybił piłkę na aut. Po zniesieniu z boiska kontuzjowanego piłkarza, przeciwnicy oddali piłkę drużynie Garrinchy. W ten sposób narodził się znany na całym świecie zwyczaj dżentelmeńskiego zachowania w momencie, kiedy na murawie leży kontuzjowany zawodnik.
Niestety od czasów Garrinchy futbol mocno się zmienił, a sam gest coraz częściej wykorzystywany jest niezgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem. W końcu ileż to razy widzieliśmy zwijających się z bólu piłkarzy, którzy po wybiciu piłki przez przeciwnika poza boisko, nagle wstawali z murawy niczym Zmartwychwstały. Gest Garrinchy stał się narzędziem dla boiskowych oszustów i symulantów pragnących wykorzystać szlachetną zasadę do osiągnięcia partykularnych celów.
Na łamach blogów i polskiej prasy znalazłem opinie, że Gest Garrinchy jest "gestem frajerów". Osobiście uważam to za nadużycie. Szlachetność i uczciwość nie są cechami frajerów. "Frajerami" są ci, którzy wykorzystują gest i obniżają jego znaczenie. Dlatego zamiast krytykować cała idee, potępiajmy jedynie ludzi, którzy ją wypaczają.

27. OM święte, OM przeklęte
Ranking moich preferencji kibicowskich (zagranicznych) jest niezwykle przejrzysty. Absolutny numer 1 to Ajax. Potem długo, długo nic i Glasgow Rangers. Dalej Olympique Marsylia, Roma i Arsenal. Ale żeby nie było niedomówień - z tymi klubami jedynie sympatyzuje. A już z Marsylią szczególnie...
Klub z południa Francji cenię za jego sukcesy na początku lat 90-tych. Sukcesy, których nie powstydziłyby się najlepsze kluby Europy. Największy z nastąpił w 1993 roku, kiedy OM wygrało pierwszą edycje Ligi Mistrzów. Zespół, który zdobył ten tytuł był kopalnią talentów. Boksić, Voller, Abedi Pele, Waddle, Deschamps, Desailly - i tak dalej, i tym podobne. Marsylczycy prezentowali futbol ofensywny i miły dla oka. Taki, który pamiętałoby się latami. Ale...
Niestety, w świadomości kibiców, Olympique Marsylia przede wszystkim kojarzy się z korupcją i dwuznacznymi działaniami pozaboiskowymi. We wspomnianym 1993 roku klub został zdegradowany za działania korupcyjne, a dziennikarze publikowali listy spotkań w które na podejrzane sposoby ingerowali działacze Marsylii (np. mecz z Lechem Poznań w PM, kiedy kilku piłkarzy Kolejorza miało zostać podtrutych nieświeżym sokiem pomarańczowym). Po latach pojawiły się też kontrowersje wokół kwestii czystości dopingowej piłkarzy OM. Frank Edyllie, który grał w Marsylii w pamiętnym 1993 roku napisał w biografii i potwierdzał na łamach prasy, że przed finałem w Monachium, on i jego koledzy otrzymali tajemnicze zastrzyki.
Pomimo tej złej sławy, OM zawsze będzie - przynajmniej dla mnie - wielkim klubem. Choć trzeba przyznać, że mógł być jeszcze większym...  

26. Du the Dudek or Grobbelaar
Polacy cierpią na brak sportowych herosów. Każdy większy sukces polskiego sportowca sprawia, że naród głupieje. Małysz, Kubica, Radwańska w innym kraju byliby jednymi z wielu. U nas są traktowani jak tytani niosący w świat kaganek z szowinistycznym napisem : Wielka Polska. Każdy ich sukces jest wyolbrzymiany, przeceniany, zaś porażki traktuje się w kategoriach narodowej klęski i debatuje nad nim nie mniej zaciekle niż nad projektem przyszłorocznego budżetu.
W 2005 roku bohaterem Polski był Jerzy Dudek. Bramkarz został bohaterem finału Ligi Mistrzów, kiedy w barwach Liverpoolu pokonał Milan. Na dodatek w rzutach karnych, gdzie Polak wykazał się nie lada przebiegłością. Za pomocą słynnego "Dudek dance" zdekoncentrował większość graczy Milanu, którzy nie trafiali w bramkę, bądź psuli swoje uderzenia ułatwiając interwencje Dudkowi. Co ciekawe te wygibasy w bramce podczas karnych nie były autorskim pomysłem Dudka. 21 lat przed finałem w Stambule podobnie zachowywał się w bramce Liverpoolu, Bruce Grobbelaar. Golkiper z Zimbabwe tak rozproszył swoim tańcem gracza Romy, Francesca Grazianiego, że ten przestrzelił i dał tym samym Liverpoolowi kolejny Puchar Mistrzów.
W każdym razie wracając do Dudka, jako jeden z niewielu polskich sportowców odniósł wielki sukces i pożytecznie go skonsumował, pozostając przy tym normalnym, porządnym człowiekiem. Został w końcu piłkarzem Realu Madryt (mniejsza, że pełnił tam tylko rolę maskotki) i niejednokrotnie pomagał w szczytnych akcjach charytatywnych (np. "Szlachetna Paczka"). Niedawno piłkarz ogłosił zawieszenie kariery (a pewnie de facto jej zakończenie) i wydaje się, że nie będzie miał czasu na nudę. Pogra w golfa, zacznie kurs trenerski, wychowa dzieci, a w wolnych chwilach przy kominku i szklaneczce dobrego alkoholu posłucha piosenki o swoich wyczynach i przypomni sobie te wszystkie znakomite lata kariery.

25. Narożnik im. Włodzimierz Smolarka
Dla 23 reprezentacji narodowych biorących udział w mundialu 1982 roku, turniej ten miał wyłącznie wymiar sportowy. Dla drużyny numer 24, reprezentacji Polski zmagania w Hiszpanii były okazją do sprawienia rodakom odrobiny radości i dania nadziei, o którą było tak trudno zaledwie pół roku po ogłoszeniu stanu wojennego. Początek turnieju był toporny w wykonaniu biało-czerwonych. O ile bezbramkowy remis z Włochami uznano za sukces, tak ten sam wynik z Kamerunem był traktowany jako klęska. Trzeci mecz grupowy z Peru też nie przebiegał po myśli piłkarzy prowadzonych przez Antoniego Piechniczka. Do przerwy było 0:0, co mogło nie wystarczyć do awansu. Po zmianie stron nastąpiło niespodziewane odrodzenie. Polacy strzelili pięć bramek, stracili tylko jedną i z pierwszego miejsca awansowali do drugiej fazy turnieju. Tam nastąpił przełomowy mecz z Belgią wygrany 3:0 po hat-tricku Bońka. Nie mniej ważny był mecz z ZSRR. Wystarczyło w nim zremisować, aby cieszyć się z awansu do półfinału. Zadanie udało się zrealizować. Wielka była w tym zasługa Włodzimierza Smolarka, który w ostatnich minutach umiejętnie przytrzymywał piłkę w narożniku boiska, co skutecznie wybiło z uderzenia radzieckich zawodników. Bezbramkowy remis ze znienawidzonym rywalem i "dobrodziejem", którego konsekwencją było jego wyeliminowanie z mistrzostw, rodacy przyjęli z ogromną radością, a Smolarek stał się symbolem tamtej remisowej wiktorii. Nieco inaczej wyglądało to w prasie, która miała zwyczaj cenzurować, bądź przynajmniej ograniczać informacje o porażkach sportowców ze związku republik "mlekiem i miodem płynących".

24. Czarny król pola karnego
"Papieros w szatni na uspokojenie nerwów, a potem mocny alkohol na rozluźnienie mięśni." - tak brzmiała dewiza Lwa Jaszyna tłumacząca sekret jego gry. Radziecki bramkarz jest wyjątkową, a przy tym barwną postacią w historii futbolu. Całą swoją karierę spędził w jednym klubie (Dynamie Moskwa), co patrząc z perspektywy obecnych czasów zakrawa na szczyt heroizmu i męczeństwa. W końcu jak można ponad 20 lat grać w jednym miejscu. Jaszyn w każdym meczu ubierał się całkowicie na czarno, a często zakładał na głowę także robotniczą czapkę. W trakcie swojej kariery obronił 150 karnych, a w 75 spotkaniach dla drużyny narodowej przepuścił jedynie 70 goli. Daje to niewiarygodną średnią 1,07 bramki na mecz ! Do tego w 1963 roku otrzymał Złotą Piłkę, jako jedyny bramkarz w historii nagrody. Osobiście nie ma wątpliwości, że Lew Jaszyn był najlepszym bramkarzem swoich czasów i jednym z największych w całej historii piłki nożnej. Dlatego tym większą satysfakcje musi czuć Gerard Cieślik (u My jako Polacy), który Jaszyna potrafił pokonać dwa razy w pamiętnym chorzowskim meczu z ZSRR w 1957 roku.

23. Kapitan co się (nie) zowie
Nawiązując do poprzedniego punktu i wspominając godne podziwu przywiązanie Lwa Jaszyna do jednych barw klubowych, należy wspomnieć, iż we współczesnych czasach takie oddanie to rzadkość. A poza Anglią, Hiszpanią i Włochami w szczególności. W tym ostatnim kraju symbolami wierności ciągle są Francesco Totti i Alessandro Del Piero. Dwa lata temu zakończył karierę inny gracz-symbol jednoznacznie kojarzony z jednym klubem. Tym kimś był Paolo Maldini. Piłkarz występował w Milanie przez ponad 20 lat i pobił w tym czasie wiele klubowych rekordów (w tym pod względem ilości rozegranych spotkań, gdzie pozostawił w tyle inną legendę ACM, Franco Baresiego i... własnego ojca, Cesare. Był z Milanem na dobre i na złe. W magicznym okresie początku prezesury Berlusconiego, w chudej końcówce lat 90-tych, a także okresie odrodzenia, które nastąpiło w latach 2003-2007. Wydawało się, że pożegnanie Maldiniego będzie wspaniałym i godnym wydarzeniem. Niestety tak się nie stało. Po zakończeniu ostatniego meczu na San Siro z udziałem Maldiniego, ultrasi Milanu z trybuny Curva Sud wygwizdali wieloletnią podporę defensywy i wywiesili transparent głoszący, iż jedynym prawdziwym kapitanem był Franco Baresi. Powód zachowania fanów drużyny z Mediolanu był prozaiczny. Maldini kilkukrotnie skrytykował zachowanie najzagorzalszych fanów, nazywając ich najemnikami i śmieciami. Z tego powodu fanów była taka, a nie inna. Za to niezwykle elegancko potraktowali Maldiniego fani Interu, którzy wnieśli się ponad animozje między klubowe i w trakcie derbów Mediolanu wywiesili transparent : "Przez 20 lat nasz rywal, ale w życiu zawsze lojalny.". Widać czasem tylko wrogowie potrafią docenić czyjąś wielkość...

22. Holenderska lokomotywa na San Siro
Nie jestem jasnowidzem, ale przypuszczam, że na hasło - Silvio Berlusconi - wielu się obruszy. Korpulentny łysiejący Włoch to dla wielu wcielenie złego smaku, szalejącej komercjalizacji i obleśności. Bunga-Bunga, videokracja, nieprzyzwoite żarty, wpadki w życiu politycznym i nieudolność w kierowaniu - było nie było - państwem należącym do elitarnego grona ośmiu najbardziej wpływowych krajów świata (G8) - to tylko podstawowa lista zarzutów wobec Silvia B. wystosowywana przez media. Gdyby jednak oceniać Berlusconiego tylko poprzez to, co zrobił w Milanie należałoby uznać, że to futbolowy wizjoner i geniusz. W 1986 roku sytuacja w Milanie była nie do pozazdroszczenia. Klub ledwo otrząsnął się po aferze korupcyjnej "Totonero" i nie miał funduszy pozwalających realnie myśleć o utrzymaniu sie w czołówce Serie A. I wtedy zupełnie znikąd, niczym dobra wróżka pojawił się Berlusconi. Rzucił na stół miliardy lirów, ale równocześnie potrafił je rozsądnie rozdysponować. W 1987 roku ściągnął do Mediolanu, Marco van Bastena i Ruuda Gullita. Rok później dołączył do nich Frank Rijkaard. Kiedy holenderska trójka była już razem, Milan wyruszył na podbój Europy. W finale Pucharu Mistrzów roku 1989 (4:0 ze Steauą Bukareszt) po dwa gole zdobyli Van Basten i Gullit. W kolejnym sezonie bramkę na wagę tego samego trofeum zdobył Rijkaard. Ogólnie ACM z holenderskimi gwiazdami z składzie zdobył 7 trofeów !
Ktoś może powiedzieć, że w tamtym zespole były też inne gwiazdy - Costacurta, Donadoni, Baresi, więc dlaczego tak przeceniam rolę Holendrów. Otóż dlatego, że żaden włoski klub nic nigdy nie wygrał bez zagranicznego wsparcia. Nawet reprezentacja Włoch nie zdobyłaby Pucharu Świata w 1934 i 1938 roku, gdyby nie Oriundi czyli gracze z Ameryki Południowej mający włoskie korzenie (co w większości przypadków było mocno wątpliwe). Dlatego, gdyby nie Van Basten, Gullit i Rijkaard największym europejskim zespołem początku lat 90-tych byłby barceloński Dream Team dowodzony przez Johana Cruyffa. A przynajmniej tak mogę sobie przypuszczać...

21. Koniec wieńczy dzieło
Wychowałem się w domu, gdzie Holendrzy byli niezwykle lubianą nacją. Trudno było się zresztą temu dziwić. Tata pracował w NL przez dłuższy czas, aby zarobić na ziemię pod budowę domu. Przy okazji przez wiele lat po jego powrocie do Polski, holenderska rodzina u której mieszkał przesyłała do niego paczki, a w nich rarytasy spożywcze o których w pierwszych, chudych latach demokracji można było pomarzyć. I choćby tylko z tego powodu bierze się moja sympatia do "Pomarańczowych". Kiedy dodam, iż w roku mojego urodzenia (1988) Holendrzy wywalczyli Mistrzostwo Europy, a pierwszym finałem Ligi Mistrzów, jaki obejrzałem było zwycięskie starcie Ajaksu z Milanem, to wtedy jednoznacznie można zrozumieć, dlaczego jestem jaki jestem.
Holendrzy rozpoczęli tamten turniej z 1988 roku od porażki. 12 czerwca (kilkanaście godzin przed moim pojawieniem się na świecie) przegrali 0:1 ze Związkiem Radzieckim. Była to pierwsza i zarazem ostatnia porażka drużyny Rinusa Michelsa. Po zwycięstwach nad Anglią, Irlandią i Niemcami, w finale znów los skojarzył Oranje i ZSRR. Tym razem niespodzianki nie było. Zwycięstwo 2:0 dało reprezentacji Holandii pierwszy tytuł Mistrza Europy.
Sam finał zapewne zginąłby w odmętach historii, gdyby nie wydarzenie z 54 minuty. Po głębokim dośrodkowaniu Arnolda Muhrena z lewej strony boiska, Marco van Basten oddał fenomenalny strzał z woleja i zaprzeczając prawom fizyki umieścił piłkę w siatce. Wiele lat później główny bohater zapytany, dlaczego w tak trudnej sytuacji zdecydował się na strzał odpowiedział, że był za bardzo zmęczony na próbę innego rozwiązania akcji. Pomyślał, że strzeli i zobaczy co z tego wyniknie. Z perspektywy czasu można uznać decyzje "Łabędzia z Utrechtu" za jedyną słuszną. Dzięki niej zdobył cudownego gola i przypieczętował równocześnie tytuł dla swojej reprezentacji.

20. Długowieczny jak Roger Milla
Polska to zdecydowanie nie jest kraj dla sprawnych ludzi. Często bywa tak, że po opuszczeniu murów szkoły czy uczelni, statystyczny Polak (istniejący tylko w spisach GUS-u) porzuca na dobre aktywność fizyczną. Bieżnie i rower, bez cienia zastanowienia nad możliwymi konsekwencjami, zamienia na kanapę i pilota. Dlatego zawsze mam tym większy szacunek, kiedy w meczach niższych lig widzę dziarsko poruszających się panów po 50-tce z mniejszym lub większym brzuszkiem, którzy starają się dorównać młodzieży. W takich chwilach myślę sobie, że wzorem dla tych wciąż czynnych oldboyów musi być tylko jeden człowiek. Roger Milla.
Kameruński napastnik jest fenomenem. W wieku 38 lat nieomal został królem strzelców MŚ w 1990 roku (4 bramki w 5 spotkaniach), a cztery lata później kolejny raz uczestniczył w mundialu i także wpisał się na listę strzelców ! Został w ten sposób najstarszym strzelcem bramki w finałach MŚ i zapewne długo nikt nie odbierze mu tego miana. I co zaskakujące Milla podczas obu wielkich imprez nie miał przynależności klubowej ! Trenował indywidualnie, grał w spotkaniach pokazowych, a mimo to był w doskonałej formie.
Milla to swoisty piłkarski wybryk natury. Zawodnik, który nie miał prawa już więcej zaistnieć w wielkim futbolu. Stało się jednak inaczej i Kamerun może być diabelnie dumy z takiego obywatela. A na pewno bardziej niż z rozkapryszonego, egoistycznego i chciwego, choć równie genialnego - Samuela Eto'o.